پسته مترادف با نام ایران باقی میماند؟
به گزارش خبرنگار كشاورزی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در كشور ما پسته یكی از محصولاتی است كه در كنار فرش و خاویار به نام ایران شناخته شده است و در بخش صادرات غیر نفتی صادرات پسته نقش بسیار پررنگی ایفا میكند و هر چند كه در تولید این محصول رقبایی همچون امریكا، تركیه، سوریه و چین برای كشورمان پیدا شده اما هنوز هم در بازارهای جهانی، ایران عمده ترین تولید كننده و صادركننده پسته مطرح است.
اما با نگاهی به آمار تولید و صادرات پسته در سالهای گذشته مشاهده میشود كه تولید و صادرات این محصول طی سالهای 85 تا 87 سیر نزولی داشته كه این نزول تولید و صادرات در سال 87 شدت بسیار بیشتری به خود گرفته است و هر چند كه تولید و صادرات سال 88 نسبت به سال قبل از آن افزایش داشته ولی هنوزبه تولید و صادرات سالهای 85 و 86 نرسیده است.
با توجه به این آمار و نارضایتی هایی كه گاهی از زبان تولیدكنندهها و صادركنندهها شینده میشود به نظر میرسد مشكلاتی در تولید و صادرات پسته كشورمان وجود دارد كه در این زمینه محمدحسین كریمیپور ـ رییس كمیسیون كشاورزی اتاق بازرگانی ایران ـ در گفتوگو با خبرنگار كشاورزی ایسنا با بیان اینکه پسته در كشاورزی ایران وزن بزرگی دارد، گفت: باغات پسته با سطحی حدود 450 هزارهكتار بزرگترین پوشش باغی كشور را به خود اختصاص داده است و البته این پوشش باغی غالبا در نقاطی اتفاق افتاده كه واریتههای جایگزین ندارد و در این مناطق كمترین واریتهای وجود دارد كه همچون پسته اختصاصی باشد.
وی با اشاره به اینکه پسته علاوه بر كاركرد اقتصادی و باغی در اقتصاد ملی ایران كاركردهای متفاوت دیگری نیز دارد، ادامه داد: به طور مثال اگر تولید پسته از اقتصاد روستایی استانهایی همچون كرمان و یزد حذف شود مناطق روستایی این استانها به مراتب فقیرتر از مناطق روستایی بلوچستان خواهند شد.
رییس كمیسیون كشاورزی اتاق بازرگانی ایران با اشاره به اینكه بیش از 350 هزار هكتار از باغات پسته در جنوب شرق ایران و مناطق مركزی ایران قرار دارند، گفت: اگر باغات پسته در این مناطق نبود انتقال كریدور قاچاق مواد مخدر از ایران به آسیای میانه اتفاق نمیافتاد، چرا كه یكی از مبانی امنیت در جنوب شرق و مركز ایران گستردگی باغات پسته در بیابانهایی است كه بدون وجود این باغات هیچ انسانی در آنجا زندگی نمیکرد، اما امروزه به دلیل وجود این باغات پر از حیات، پر از روستایی، پر از رفت و آمد و پر از امنیت شده است.
وی با بیان اینکه 90 درصد اقتصاد پسته اقتصاد صادراتی است، ادامه داد: اگر تولید، صادرات و رقابت این محصول در بازارهای جهانی به هم بخورد ضمن اینکه نزدیك به 1.2 میلیارد دلار درآمد صادراتی از دست كشور میرود، حداقل 200 هزار نفر انسان شاغل، مفید و ثروت زا در این كشور تبدیل به مشتریهای جدید كمیته امداد میشوند و یقینا در برخی از استانها به خصوص كرمان و یزد دچار گسیختگیهای فرهنگی و اجتماعی بسیار گسترده میشویم.
کریمی پور با تاكید بر اینكه پسته را كنار هیچ محصول دیگری نمیتوان گذاشت، افزود: پسته حداقل 40 درصد صادرات كشاورزی ایران و بین هشت تا 11 درصد كل صادرات غیر نفتی ایران را به خود اختصاص داده است اما این محصول ارزشمند گرفتاریهای استراتژیك بسیار گستردهای دارد كه باید به این مشکلات توجه داشت.
رییس كمیسیون كشاورزی اتاق بازرگانی ایران یكی از این مشكلات و گرفتاریهای استراتژیک پسته را مشکل آب دانست و گفت: متاسفانه تقریبا بدون استثنا تمام مراكز ثقل تولید پسته ایران به سفرههای آب زیر زمینی متكی بوده و تقریبا برای تولید تمام پسته ایران از آب چاه استفاده می شود که البته تمام مراكز ثقل اصلی این سفرههای آب زیرزمینی بحرانی و یا فوق بحرانی هستند.
كریمیپور در ادامه با اشاره به ساختار سنتی تولید پسته در ایران گفت: پسته ایران غالبا به طور متفرق و در باغهای كوچك تولید میشود كه این موضوع نه تنها باعث بالا رفتن هزینه تمام شده تولید شده بلكه باعث میشود ثبات كیفیت نیز برای حضور در بازارهای سختگیر چندان قابل كنترل نباشد.
وی تاكید كرد: تنها راه حفظ ، صیادت و توسعه پسته ایران این است که ابتدا باور كنیم پسته در اقتصاد و برنامه كلان كشور و كشاورزی ما زردآلو نیست که اگر این موضوع را پذیرفتیم وبه اهمیت آن قائل شدیم باید برای آن طرح جامع یا برنامه استراتژیكی تهیه كنیم كه در آن تمام موارد مرتبط با پسته دیده شود.
رییس كمیسیون كشاورزی اتاق بازرگانی ایران تاكید كرد: تا روزی كه در این كشور برای پسته یك طرح جامع استراتژیك و یك برنامه 10 ساله مناسب و نگاه طولانی مدت نداشته باشیم پسته بسیار در فشاربوده و مشكلات بسیاری خواهد داشت.
در این زمینه محمد یارمحمدی ـ صادركننده پسته ـ نیز ضمن اینکه پسته را برای کشورمان یك محصول استراتژیك دانست، افزود: نام این محصول در دنیا مترادف با نام ایران است و كالاهایی همچون فرش و پسته دو نماد مشخص برای كشورمان محسوب میشوند و پستههای تولید شده در دنیا و به خصوص در امریكا که یکی از رقبای کشورمان محسوب می شود نیزعموما از طریق نهالهایی كاشته و تولید شده كه توسط ایرانیان به این مناطق برده شده است.
وی با بیان اینكه در کشورمان بیش از یك میلیون و 500 هزار نفر از طریق كاشت، داشت، عمل آوری و صادرات پسته ارتزاق می كنند، ادامه داد: در صادرات غیر نفتی كشور پسته همیشه حرف اول را می زند وصادرات این محصول در بسیاری از سالها از یك میلیون دلار كمتر نبوده که این عدد یک عدد شاخص درآمار صادراتی كشور محسوب می شود اما متاسفانه به دلایلی به این محصول بی توجهیهای بسیاری شده است.
یارمحمدی در ادامه با اشاره به مشکلات تولید کنندگان وصادرکنندگان پسته در کشورمان گفت: در حال حاضر باغداران پسته در کشورمان از كمبود آب برای تولید محصول خود گله مند هستند و کمبود آب در مناطقی همچون كرمان، رفسنجان و یزد به عنوان قطبهای تولید پسته در کشور مشكلات بسیاری را برای تولیدکنندگان پسته بوجود آورده است علاوه بر این صادركنندگان پسته نیز در آخرین ردیف اشخاصی هستند که مسئولان كشور به آنها توجه می كنند.
این صادرکننده پسته تصریح کرد: با وجود معاملات تجاری بسیاری كه با خارج از كشور داریم هنوز مسئولان کشورمان نتوانستهاند برای واردات پسته ایران از هیچ یك از مقاصد عمده واردات پسته ایران یك تعرفه ترجیحی وارداتی بگیرند و این در حالی است كه وقتی پسته كشورمان در كنار پسته آمریكا وارد چین میشود باید محصول ایران مقداری ارزان ترفروخته شود چرا كه تجار چینی گمركی كمتری در مقابل خرید پسته امریكایی می دهند.
یارمحمدی در ادامه سخنان خود اظهار کرد: در حالی که پسته تولید ایران از لحاظ كیفیت، طعم، بو و خواص از جایگاه بسیار بالاتری برخوردار است نباید به جایی برسیم که در برخی نقاط میدان را برای رقبا که محصول بی کیفیت تری نیز نسبت به پسته ایران دارند خالی کنیم ولی متاسفانه به رغم این رویه ها هنوز کسی آنجوری كه باید به این قضیه نگاه نمیكند.
وی در ادامه با تاکید براینکه هیچ یک از اقشار تولید كننده و صادر كننده پسته در کشورمان توقع افزایش نجومی پسته را ندارند، تصریح کرد: تولیدکننده و صادرکننده پسته هر دو موافق با تولید انبوه، بهرهوری بیشتر و قیمت مناسب پسته هستند تا به این طریق انگیزه كاشت درخت پسته را در كشورهای آمریكا و چین از بین ببریم و به قدری محصول با كیفیت و با قیمت مناسب صادر كنیم كه خریداران از پستههای امریكایی و چینی صرف نظر كرده و به پسته های ایرانی بیش از پیش روی بیاورند.
این صادر کننده پسته با بیان اینکه هر كانتینر پسته نزدیك به 150 میلیون تومان قیمت دارد، افزود: اگر صادركنندگان پسته بخواهند به صورت توانمند عمل كنند باید همیشه حداقل 20 كانتینر و به عبارتی نزدیك به سه میلیارد تومان پسته روی آب داشته باشند اما به دلیل تحریم های موجود معاملات تجاری ما با صد درصد ریسك انجام می شود چرا که پس از تحویل پسته مشخص نیست که برای ما پولی می آید یا خیر و ممکن است این پولها از طریق دلال ارز بیاید كه در این صورت نیز معلوم نیست پولی به دست ما برسد یا نرسد که در این صورت نیز ما هیچ راهی برای پیگیری نداریم و نمی توانیم برنامه دراز مدتی انجام دهیم چرا كه نمی توانیم اعتبار اسنادی از خارج داشته باشیم.
وی اضافه کرد: هنوز بانكهای کشور فكر می كنند با دادن وام كارها درست میشود در حالیكه به هیچ وجه اینگونه نیست وچنانچه برای صادركننده پسته اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت باز شود و همچون صادركنندههای دیگر كار كند نیاز به دریافت وام بانكها و بهره دادن و از بین بردن سرمایه و انرژی خود و دیگران ندارد چرا که كار، خودش را تغذیه میكند.
این صادر کننده پسته با تاكید بر اینكه پسته ایران همیشه راغب و خریدارخود را دارد، اضافه کرد: هیچ گاه سابقه نداشته پسته در ایران باقی بماند اما نگرانی ما از دراز مدت است که آیا ما ریشه درختان امریكا و نقاط دیگری كه اكنون روی تولید پسته سرمایهگذاری میكنند را خشك كنیم یا آنها توان خشک کردن ریشه درختان پسته ما را دارند.
یارمحمدی در پیش بینی تولید سال آینده نیز اذعان داشت: خوشبختانه در سال 2009 تقریبا 1.5 برابر و حتی بیشتراز سال قبل از آن پسته در کشور تولید و صادر شد وتا سال جدید كه از مهر ماه امسال آغاز میشود پیش بینی می کنیم 200 هزار تن محصول پسته در ایران تولید شود و این در حال است که اگر در کشور آب مناسب در اختیار تولید کنندگان باشد توان تولید بیش از 300 هزار تن را نیز داریم که به این ترتیب حرف اول و آخر را در دنیا خواهیم زد و انگیزههای تولید را از كشورهای دیگر خواهیم گرفت.
خبرگزاری ایسنا -89/2/21
