بررسی علل خسارت به تولید پسته در كرمان
كرمان _ پسته به عنوان یك محصول صادراتی هر ساله بیشترین ارزآوری غیر نفتی را به ارمغان می آورد اما این طلای سبز امسال در استان كرمان بیش از سالهای گذشته با مشكلات و خسارت در تولید روبرو بود.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی مشكلات كم آبی و در پی آن ایجاد شوره زارها به دلیل 13 سال خشكسالی پیاپی در كرمان مانند سالهای گذشته، امسال نیز بر میزان و كیفیت تولید پسته تاثیرگذار بود.
كارشناسان و فعالان تولید محصول پسته میزان خسارت وارده به محصول امسال را متفاوت بیان می كنند اما افزایش این خسارت نسبت به سالهای گذشته واضح و مبرهن است.
آب و هوای متفاوت، گرمای شدید و سایر تاثیرات محیطی در كنار بكارگیری روشهای تولید نه چندان علمی و عوامل موثر شیمیایی، مشكلات بسیاری را برای تولید پسته به وجود آورده است. برای واكاوی میزان و علل به وجود آمدن این خسارتها به گفت و گو با فعالان و تولید كنندگان پسته در استان كرمان پرداختیم.
عضو هیات مدیره انجمن پسته ایران در این خصوص گفت: به دلیل گرمای شدیدی تابستان امسال در كرمان پسته تولیدی ریزتر از سالهای گذشته است.
'جواد نظری' كه خود تولیدكننده پسته است افزود: به دلیل كمبود آب و وجود آبهای بی كیفیت مانند آب شور، پسته پوك نیز در این محصول به ویژه در نمونه های كله قوچی، بادامی و احمد آقایی امسال افزایش یافته است.
رییس خانه كشاورز رفسنجان ادامه داد: به دلیل پایین آمدن كیفیت آب، میانگین تولید پسته امسال به یك تن در هكتار رسیده در شرایطی كه 10 سال پیش این میانگین دو تن در هكتار بود. نظری اظهار داشت: به دلیل اینكه برداشت پسته از واحد سطح كاهش یافته مالكین نمی توانند به باغها رسیدگی كنند زیرا كاهش توانایی مالی آنها در كنار گرمی هوا مزید بر علت شده است. وی خاطر نشان كرد: گرمای تیرماه سال جاری و همچنین فراهم نشدن آب مورد نیاز باغهای پسته در زمان مشخص، باعث پوكی پسته شده است.
او اظهار داشت: پسته كله قوچی در زمان معین گرده افشانی نشد و همین باعث رشد دیرهنگام محصول پسته در این نمونه خاص شد.
وی در مورد سمهای مورد استفاده برای از بین بردن آفت پسته نیز گفت: متاسفانه كارخانه ها مواد موثر سموم را به میزان كافی استفاده نمی كنند و به همین دلیل امسال 'آفت پسیل' موجب برگ ریزی بیشتر درختان پسته شد.
عضو هیات مدیره انجمن پسته ایران با این حال به یك امتیاز پسته امسال نسبت به سالهای گذشته اشاره و بیان كرد: به دلیل اینكه 'پوست تركیدگی' در پسته تولیدی امسال كمتر بوده در نتیجه شاهد وجود سم افلاتوكسین كمتری نسبت به سالهای گذشته بودیم.
یكی دیگر از تولیدكنندگان پسته در كرمان نیز می گوید: هنوز میزان واقعی پسته پوك و بی مغز مشخص نشده لذا باید تا پایان فصل برداشت پسته صبر كرد.
'محمود ابطحی' گفت: در سالهای گذشته تعداد 26 تا 28 دانه پسته در هر اونس داشتیم كه امسال به دلیل ریزشدن پسته ها در اثر گرمای زیاد تعداد 34 پسته در هر اونس داریم.
وی افزود: گرمازدگی محصول پسته امسال بیش از هر زمان دیگری بود زیرا در سالهای گذشته مشكل اساسی همان كمبود آب و شوری زمینها بود و گرمای هوا چندان تاثیرگذار نبود.
او افزود: اگر درختی در اثر كم آبی و سایر عوامل محیطی ضعیف باشد گرما زدگی نیز بر روی آن تاثیر بیشتری خواهد گذاشت. رییس موسسه تحقیقات پسته ایران نیز دلیل پوكی محصول پسته امسال را مربوط به گرمی هوا عنوان و بیان كرد: آفتاب سوختگی ضرر بسیاری را به پسته امسال وارد كرد.
'محمد عبداللهی' افزود: عدم تامین نیاز سرمایی درختان پسته و نوسانات دمایی در اواخر زمستان سال گذشته و اوایل بهار امسال ریزش جوانه های گل پسته را به همراه داشت.
وی ادامه داد: اسفند ماه پارسال هوا بیش از انتظار گرم بود و در شرایطی كه جوانه های پسته رشد كرده بودند اما به یكباره با سرد شدن هوا در اوایل بهار این جوانه ها یخ زدند و ریزش داشتند. او اظهار داشت: آفتاب سوختگی باعث نیم مغز شدن پسته امسال نیز شده بطوری كه پس از فصل برداشت با افزایش تعداد پسته ریز روبرو شدیم. رییس موسسه تحقیقات پسته ایران ادامه داد: گرمی هوا باعث ریزماندن پسته و نداشتن رشد كافی این محصول شد.
وی با اشاره به اینكه در گذشته تعداد پسته ریز در یك انس 32 دانه بوده افزود: امسال ریزی پسته تعداد این محصول در واحد انس را به 35 تا 36 دانه رسانده است. او ادامه داد: تنها مزیت گرمای هوا برای محصول پسته امسال رشد كمتر قارچ مولد افلاتوكسین بود كه از این نظر با آلودگی كمتری روبرو بودیم.
عبداللهی تصریح كرد: در مناطقی كه با كم آبی و شوری آب روبرو هستیم تولید محصول پسته به صرفه تر از سایر محصولات كشاورزی است. وی افزود: میزان بارندگی امسال یك پنجم سال گذشته بوده است و به همین دلیل برای ایجاد باغهای پسته جدید باید میزان آب منطقه برآورد شود.
او گفت: آب مورد نیاز نهال پسته كه 20 درصد آب باغهای بارور است در ابتدای فصل كاشت تامین می شود اما با بزرگ شدن این نهالها دیگر آب كافی برای رشد وجود ندارد. رییس موسسه تحقیقات پسته ایران افزود: همچنین با توجه به هوای گرم زمستان پارسال طغیان آفات زیاد بود و تعداد سمپاشیها افزایش یافت.
وی اظهار داشت: 'آفت سن' اوایل فصل بهار و 'آفت پسیل' اواسط بهار و تابستان طغیان كرد و اكثر سمهای مورد نیاز برای از بین بردن این آفتها از كیفیت پایینی برخوردار بود. او تاكید كرد: واردات دو سم اصلی پسته به نامهای 'آمیتراز و آندولسفان' تا مهر ماه امسال مجوز داشت كه در حال حاضر به فكر جایگزینی برای این سموم در سالهای آینده هستیم.
وی افزود: هم اینك در موسسه تحقیقات پسته شش مورد سم را مورد آزمایش قرار داده ایم تا بهترین آنها را برای از بین بردن آفتهای پسته انتخاب كنیم.
رییس انجمن پسته ایران هم گفت: امسال برداشت پسته در استان كرمان 15 درصد كمتر از میزان پیش بینی شده است.
'محسن جلالپور' افزود: تصور ما از میزان پسته برداشتی امسال 180 هزار تن بود اما با برآوردهای صورت گرفته تنها 150 تا 160 هزار تن پسته از مجموع باغهای استان كرمان برداشت خواهد شد.
وی تاكید كرد: متاسفانه به دلیل خسارت 40 درصدی به این محصول، میزان برداشت 150 هزار تن خواهد بود.
او افزود: كمبود آب، گرما و سرمای نامتناسب و آفتهای این محصول در طول سال از عمده دلایل خسارت محصول پسته در سال جاری است. رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن كرمان اظهار داشت: آفتهای پسته به سمهای مورد استفاده كشاورزان مقاوم شده اند و به همین دلیل در طول سال مشكلات بسیاری در این رابطه برای كشاورزان به وجود آمد.
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد كشاورزی كرمان هم گفت: پیش بینی ما از برداشت محصول پسته امسال 181 هزار تن پسته بود اما تاكنون به دلایل مختلف این میزان پیش بینی شده تحت تاثیر قرار گرفته است.
'محمدرضا پورخاتون' افزود: درخت پسته برای تولید محصول به سرمای سه تا هفت درجه سانتیگراد احتیاج دارد اما امسال تعداد ساعات مورد نیاز با این سرما فراهم نبود. وی نوسانات دمایی را از عوامل وارد شدن خسارت به پسته امسال عنوان و بیان كرد: زمانی كه گل پسته باز شده نیاز به تلقیح دارد كه برای این عمل دمای حدود 20 درجه برای آن فراهم نبوده است.
او ادامه داد: در پی خشكسالی مداوم در استان كرمان 'آفت سن' كه دوره رشد خود را در مرتع می گذراند به دلیل نداشتن پوشش گیاهی به باغها آمد و خسارات بسیاری را وارد كرد. معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد كشاورزی كرمان اظهار داشت: گرمازدگی و آفتاب سوختگی نیز موجب نیم مغزشدن محصول پسته امسال شده است.
وی تصریح كرد: كمبود آب و خشكیدن چاهها نیز هر سال افزایش می یابد و شوری آب نیز كیفیت و كمیت پسته را تحت تاثیر قرار می دهد.
پورخاتون بیشترین خسارت محصول پسته امسال را مربوط به شهرستانهای كرمان، زرند، راور و سیرجان عنوان و بیان كرد: پسته رفسنجان نسبت به سایر شهرستانها وضعیت بهتری داشته است.
بر این اساس به نظر می رسد مشكل كمبود آب برای تولید محصول پسته باید با تدابیر دولت و همكاری با بخش خصوصی به طرق مختلف حل شود تا پسته به عنوان نخستین كالای صادراتی غیرنفتی كشور بیش از این دچار خسارت نشود.
مقاومسازی درختان پسته با استفاده از كودهای مناسب و سمهای موثر برای از بین بردن آفات و همچنین پایین آوردن قیمت تمام شده محصول پسته برای كشاورز از سایر راههای جلوگیری از بروز خسارات فراوان به محصول پسته است.
خبرگزاری ایرنا-89/7/19
