استان کرمان بزرگترین استان کشور است و حجم قابل توجهی از محصولات کشاورزی مصرف داخلی را تولید می کند ، بطوریکه یک سوم باغ های کشور در این استان قرار دارد و در تولید بسیاری از محصولات دیگر کشاورزی در سطح کشور پیش رو است .کرمان درتولید و برداشت محصولات باغی پسته وگردو رتبه اول کشور را دارد و با تولید سالانه بیش از4 میلیون تن انواع محصولات کشاورزی باغی و جالیزی در جنوب این استان رتبه نخست کشور رادارا می باشد. این استان با مساحت حدود 181 هزار و 737 کیلومتر مربع پهناورترین استان کشور می باشد که حدود 11 درصد از خاک کشور را به خود اختصاص داده است و از این میان فقط 5 در صد از کل مساحت استان را اراضی کشاورزی ،باغی ،مراتع ، جنگل و بیابان را تشکیل می دهد،ولی با این وجود یکی از بزرگترین مزیت ها و پتانسیل های اقتصادی استان کرمان در راستای رونق اقتصادی و کار و تلاش در بخش کشاورزی است ، بخشی که در چند سال اخیر به دلیل خشکسالی و کم آبی با مشکلات متعددی همچون کاهش منابع آبی و آبدهی قنوات برای آبیاری باغات و مزارع و کاهش تولید محصولات باغی و زراعی مواجه شده است . همچنین برداشت بی رویه یک میلیارد مترمکعب آب از منابع زیرزمینی در دشت های حاصلخیز شمال و جنوب این استان باعث پایین رفتن سطح سفره های آب زیرزمینی ، کاهش کیفیت آب و شور شدن آن شده است. اکثر روستاهای شمال استان کرمان نیز به دلیل خشکسالی و نبود آب برای کشاورزی ومصرف شرب خالی از سکنه شده و ساکنان آن ها به شهرها و مناطق اطراف مهاجرت می کنند ، به همین دلیل مسئولین برای جلوگیری از خالی از سکنه شدن دیگر روستاها با استفاده از تانکر به آن ها آبرسانی می کنند.
بحران خشکسالی و کم آبی طی چند سال گذشته در حالی تأمین آب شرب و کشاورزی استان کرمان را با مشکل مواجه کرده است که حفر چاه های متعدد و غیر مجاز برای برداشت بی رویه آب از سفره های زیرزمینی وعدم تجدید منابع آبی کشاورزی به خصوص در دشت های پسته خیز شمال این استان باعث شده سالانه 10 هزار هکتار از باغات پسته کرمان برای همیشه خشک شوند، این در حالی است که 70 درصد تولید پسته کشور در استان کرمان صورت می گیرد که بین 85 تا 90 درصد آن صادر می شود. مهمترین چالش پیش روی تولید پسته در کرمان کمبود منابع آب و بالا رفتن میزان شوری آب به دلیل پایین رفتن سطح آب چاه ها می باشد که بر روی کیفیت محصول پسته کرمان و میزان تولید و صادرات آن تاثیر زیادی گذاشته و می گذارد. رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان در خصوص خشکسالی های اخیر و مشکلات کم آبی می گوید: اگرعملا برای حل مشکل آب استان کرمان اقدامی جدی صورت نگیرد بسیاری از باغات بر اثر کم آبی خشک خواهند شد. ملایی تصریح می کند که:برداشت منفی 1 میلیارد مترمکعبی از دشت های کرمان که همچنان ادامه دارد، پدیده ای است که می تواند ذخایر طبیعی منابع آب زیر زمینی را در این استان برای همیشه از بین ببرد و دلیل آن نیز برداشت بی رویه بخش کشاورزی از منابع آب در دسترس و عدم تجدید این منابع به وسیله بارندگی می باشد. وی در ادامه می افزاید: فشار بر دشت های کرمان آنچنان زیاد شده است که کشاورزان ترجیح می دهند برخی باغ های خود را برای اختصاص سهمیه آبشان به دیگر باغ های پر ثمر تر خشک کنند، این درحالی است که سختی آب به دلیل تداخل آب شیرین و شور در منابع زیر زمینی نیز بالا رفته و دیگر امکان اجرای طرح های آبیاری تحت فشار در این مناطق به خصوص بخش هایی از دشت زرند، رفسنجان، ا نار و کرمان وجود ندارد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان کرمان نیز درخصوص وضعیت بارندگی در کرمان می گوید: میزان بارندگی که تا کنون صورت گرفته نسبتاً مطلوب بوده است، ولی اگر زمستان امسال باران و برف به میزان کافی در استان کرمان نبارد در تابستان آینده برای تأمین آب شرب مردم با مشکل جدی مواجه می شویم.
طاهری با اشاره به لزوم مدیریت مصرف آب در مناطق مختلف استان کرمان توسط مردم می افزاید: مردم باید با استفاده از وسایل مصرفی بهینه همچون شیرهای اهرمی مصرف خود را کاهش دهند، چون هر شیر آب که در هر ثانیه یک بار چکه کند، بخش زیادی از آب را هدر می دهد که سالانه 6 هزار لیتر آب تنها در این بخش هدر می رود.
او تصریح می کند: ما امروزه بایستی از این مایع حیات به گونه ای استفاده کنیم که بتوانیم آن را برای نسل های آینده نیز فراهم و ذخیره نماییم.
محمد طاهری می افزاید: وضعیت کم آبی در استان کرمان زنگ خطری برای همگان است و بایستی در نحوه استحصال، ذخیره، تأمین، توزیع و مصرف آب در سطح استان کرمان تجدیدنظر اساسی صورت گیرد. وی با اشاره به برنامه ریزی برای تأمین آب شرب مورد نیاز مردم استان کرمان از طریق انتقال آب از نقاط دیگر به این استان می گوید: امروزه برای استان کرمان تنها گزینه قابل اعتماد تأمین آب، انتقال آب حوزه به حوزه است. طاهری می افزاید: طرح هایی همچون انتقال آب از سرشاخه های کارون و انتقال آب از دریای عمان و خلیج فارس به استان کرمان در نظر گرفته شده که هزینه بالایی خواهد داشت.
یکی از راهکارهای اساسی رفع معضل کم آبی و تامین آب شرب وبخش های کشاورزی و صنعت استان کرمان در بلند مدت ،انتقال آب از حوزه های آبخیز دیگر مناطق کشور به این استان است.
راهکاری که تا کنون طرح هایی همچون انتقال آب از سر شاخه های کارون ، انتقال آب از کشور تاجیکستان و انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان برای آن در نظر گرفته شده و بخشی از آنها نیز اجرایی شده اند. طرح هایی که به عقیده برخی از کارشناسان بعضی از آنها یا توجیه اقتصادی ندارند و یا زمان بر بوده واعتبار زیادی برای اجرایی شدن می خواهند.استاندار کرمان هم با اشاره به این که به دلیل زمان بر بودن طرح های انتقال آب و مقرون به صرفه نبودن برای کشاورزی، کشاورزان کرمانی باید طرح های انتقال آب را از ذهن خود خارج کنند می گوید: در شرایط کنونی که بحران آب در کرمان وجود دارد، به جز مدیریت صحیح در مصرف آب به خصوص در بخش کشاورزی چاره دیگری وجود ندارد. اسماعیل نجار با اشاره به وجود 16 هزار حلقه چاه غیرمجاز در استان کرمان می-افزاید: مجلس شورای اسلامی با قانونی که تصویب کرد 5 هزار حلقه از این چاه ها را مجاز و قانون-شکنی را تشویق کرد. وی با بیان این که در استان کرمان با توجه به محدودیت منابع آبی مورد نیاز بخش کشاورزی باید مصرف آب مدیریت شود تصریح می کند: 200 میلیارد تومان اعتبار برای اجرای سیستم های مکانیزه آبیاری در کرمان تخصیص یافته است و دولت از کشاورزانی که این سیستم ها آبیاری را در مزارع خود به کار ببرند حمایت می کند.
واحدمرکزی خبر - 91/9/11
