چالشهاي بازار پسته ايران با سابقه 2500 ساله
فایننشال تایمز طی گزارشی با اشاره به سابقه 2500 ساله تولید پسته در ایران كمبود آب، كشاورزی سنتی و ضعف بازاریابی و بستهبندی را موانع مهم توسعه این بخش عنوان كرد. به گزارش خبرنگار اقتصاد بین الملل فارس نشریه انگلیسی فایننشال تایمز طی گزارشی نوشت ایران از قرن پنجم قبل از میلاد و دوره هخامنشیان تولید كننده پسته بوده است. طرفداران پسته ایران سلطه آن بر بازارهای جهانی را ناشی از طعم و كیفیت آن می دانند. در عین حال كشاورزان ایران از آن بیم دارند كه دوران شكوهشان رو به پایان داشته و آمریكا در حال قرار گرفتن به جای ایران در قله تولید باشد. فایننشال تایمز در ادامه افزوده است: در سال 2008 زنگ هشدار به صدا درآمد. در این سال به دلیل یخبندان شدید صادرات ایران به كمتر از صادرات امریكا رسید . صادرات كنندگان ایرانی می گویند در سال 2009 این روند را جبران كرده و صادراتشان اندكی بیش از امریكا خواهد بود. در عین حال آن ها می ترسند مسائل دیگر باعث از دست رفتن موقعیتشان در بازار جهانی شود. محسن جلال پور رئیس انجمن پسته ایران در این باره گفت: كمبود آب، روش های سنتی آبیاری و بازاریابی و بسته بندی ضعیف موانعی هستند كه امید نمی رود در آینده نزدیك برطرف شوند. ایران مسلما در سال 2011 جایگاه نخست خود در تولید پسته جهان را به آمریكا خواهد داد و احتمالا این وضعیت ادامه خواهد یافت. این در حالی است كه اسدالله عسگراولادی رئیس انجمن صادرات در اتاق بازرگانی ایران پیش بینی كرد با توجه به ارائه طرحی از سوی دولت برای كمك به حفظ موقعیت جهانی ایران در بازار پسته تولید این محصول در ایران در پنج سال آینده دو برابر خواهد شد. میزان تولید پسته ایران برای سال جاری 150 هزار تن برآورد می شود كه 50 هزار تن از متوسط تولید كمتر است. پسته یكی از كالاهای مهم صادراتی در ایران است و 11 درصد از مجموع صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص داده كه این رقم از حجم صادرات فرش و زعفران و خرما نیز بیشتر است. درآمدهای صادراتی ایران در سال های 2007 و 2008 به ترتیب 1.2 میلیارد دلار و 800 میلیون دلار گزارش شده است. بر اساس این گزارش عملكرد ضعیف بخش پسته ایران نشان دهنده وجود مشكلات گسترده تر در بخش كشاورزی است كه 17 درصد تولید ناخالص داخلی ایران را در بر می گیرد. كمبود سرمایه گذاری بخش دولتی و غیردولتی یكی از مشكلات كشاورزی ایران است. محدودیت منابع اختصاص یافته از سوی بانك ها، نظام غیرمكانیزه كشاورزی و هزینه های بالای تامین آب كشاورزی ایران را غیررقابتی ساخته است. بیشتر تولید پسته ایران توسط بخش خصوصی و كشاورزان خرده پا انجام می شود. دولت برای این محصول قیمت تعیین نمی كند و در مواردی برای حمایت از كشاورزان اقدام به خرید محصول آن ها می كند. فایننشال تایمز در ادامه به سخنان یك كارشناس پسته اشاره می كند كه می گوید اگر مدیریت بازار و نظام بسته بندی بهبود پیدا كند موقعیت ایران در بازار قابل ارتقاء است. بر اساس این گزارش شكاف سطح برداشت میان ایران و آمریكا در حال افزایش است. در ایران از هر هكتار 800 كیلوگرم پسته برداشت می شود كه این رقم در امریكا 3200 كیلوگرم است. عیسی كلانتری مدیر اتحادیه ملی كشاورزان ایران با كم اهمیت دانستن موضوع پیشی گرفتن تولید امریكا از ایران گفت: نگرانی ما این نیست كه جایگاه خود را به امریكا در بازار پسته بدهیم بلكه این است كه به دلیل بهره وری پایین و هزینه های بالا تولید پسته در ایران در حال كاهش است. پسته ایران به كشورهای همسایه و چین، اروپا و امریكای لاتین صادر می شود. سم آفلاتوكسین یكی از مشكلات پسته ایران در حدود بیش از یك دهه بوده است و هر ساله 10 درصد پسته ایران به دلیل آلودگی به این سم به ویژه از سوی اروپا عودت داده می شود. بر اساس گزارش مذكور تلاش های تحریمی امریكا علیه ایران نیز بر پسته ایران تاثیر گذاشته است. یك مقام اتاق بازرگانی ایران در این باره گفت: تلاش های تحریمی آمریكا در خصوص مبادلات مالی تاحدودی بر این بازار تاثیر گذاشته است.
اتحادیه صادرکنندگان استان یزد -88/10/16
