كما اینكه در چند سال گذشته برخی از بازارهای مهم ایران از جمله روسیه، چین و اروپا به سمت خرید پسته كالیفرنیا حركت كرده‌اند كه در این میان شایعه وجود افلاتوكسین، كاهش تولید و به تبع آن كاهش صادرات پسته ایران در سال گذشته به دلیل خشكسالی عملا چرخه عرضه و تقاضا را به نفع پسته كاران كالیفرنیا تغییر داد. امسال، اما پیش‌بینی می‌شود كه تولید پسته در ایران به حدود 200 هزار تن برسد. سال گذشته بنا به آمار گمرك ایران 987 میلیون دلار پسته از ایران صادر شده است. از سوی دیگر مدیركل دفتر امور میوه‌های وزارت جهاد كشاورزی از برنامه راهبردی پسته بر اساس حمایت‌های تسهیلاتی و فنی از تولیدكنندگان در كل چرخه تولید شامل باغات، فرآوری و صادرات خبر داد.
وی با اشاره به اجرای برنامه راهبردی پسته در سال‌جاری به عنوان اولین سال برنامه پنجم اظهار داشت: طبق اهداف برنامه پنجم، در سال 93 میزان تولید پسته به 405 هزار تن بالغ خواهد شد. این نكته را نیز باید در نظر داشت كه كشورهای تركیه و سوریه قیمت خرید كشاورزان خود را پایین نگه داشته‌اند تا با عرضه ارزان‌تر محصول در بازارهای صادراتی جهان، ایران را حذف كنند. آمریكا نیز با پایین آوردن قیمت خرید پسته، از كشاورزان خود در مقایسه با ایران به دنبال تصاحب هر چه بیشتر بازارهای صادراتی ایران است. ‌‌نرخ خرید پسته از كشاورزان در این كشور هر تن شش هزار دلار است، در حالی كه نرخ خرید هر كیلو پسته ایرانی 65 هزار ریال برآورد شده است. در حال حاضر در بازار جهانی قیمت هر تن پسته بین 7600 تا 7800 دلار متغیر است.
‌آمریكایی‌ها كشاورزان خود را بیمه قیمت می‌كنند، یعنی قیمت تمام شده كشاورز را می‌سنجند و به طور معمول سود 15 درصدی برای او در نظر می‌گیرند. میزان تولید پسته آمریكا در سال 2009 افزون بر 193 هزار تن به ارزش 4/787 میلیون دلار برآورد شده است كه 38 درصد نسبت به سال 2008 افزایش داشته است. مصرف پسته در آمریكا در مقایسه با سایر خشكبار ناچیز است و بخش عمده‌ای از پسته این كشور صادر می‌شود؛ در سال 2009 میزان صادرات پسته آمریكا حدود 115هزار تن گزارش شده است.
صادرات 145 هزار تنی پسته آمریكا
سازمان خواروبار و كشاورزی آمریكا از رونق تولید پسته در بازار ایران در سال 2010 میلادی خبر داد.
این سازمان در آخرین گزارش خود از وضعیت تولید پسته در بزرگ‌ترین كشورهای تولیدكننده این محصول، عنوان كرده است كه مجموع تولید جهانی پسته با 10 درصد افزایش نسبت به سال گذشته، به 395 هزار تن در سال 2010 میلادی خواهد رسید.
در این میان، براساس ارزیابی‌ها، مجموع تولید پسته در ایالات متحده با 40 درصد افزایش به 175 هزار تن، تولید این محصول در بازار ایران با توجه به بهبود وضعیت خشكسالی و آب و هوا به 100 هزار تن كه البته نصف ظرفیت تولید پسته در ایران است و در سوریه به 70 هزار تن خواهد رسید.
در عین حال براساس این گزارش، در سال 2010 شاهد افزایش میزان واردات پسته نیز خواهیم بود؛ به‌طوری كه این رقم در سال جاری میلادی با 15 درصد افزایش به 260 هزار تن خواهد رسید.
افزون بر این، دو كشور چین و هنگ‌كنگ بیشترین مبادلات در بخش واردات را به خود اختصاص می‌دهند؛ به‌گونه‌ای كه حجم واردات پسته در این دو كشور، با 45 درصد افزایش نسبت به سال گذشته میلادی، به 100 هزار تن خواهد رسید. در این بین، قابل توجه است كه حجم كثیری از واردات پسته به هنگ‌كنگ، مجددا به چین صادر می‌شود؛ چرا كه تقاضای پسته در بازار چین نیز روز به روز در حال افزایش است.
گفتنی است، مجموع حجم مبادلات تجاری پسته در بازار اروپا نیز 82 هزار تن و در بازار روسیه با 20 درصد كاهش، 15 هزار تن تخمین زده شده است. این نیز قابل توجه است كه به‌رغم افزایش حجم مبادلات تجاری پسته به ویژه در بخش واردات، بهای واردات پسته به ازای هر پوند، 5 درصد كاهش داشته و به 65/2 دلار رسیده است.
در بخش صادرات پسته، ایالات متحده همچنان پیشگام بوده و تخمین زده شده است كه رقم صادرات این كشور در سال 2010 میلادی با 10 درصد افزایش به 145 هزار تن برسد. اگرچه این درحالی است كه با توجه به كاهش تقاضای پسته در بازار اروپا، حجم عمده‌ای از صادرات پسته آمریكا روانه آسیا و كشورهای منطقه خاورمیانه شده است.
براساس این گزارش، پیش‌بینی شده است كه مجموع صادرات پسته در جهان با 15 درصد افزایش به 280 هزار تن تا پایان سال 2010 میلادی برسد. پس از آمریكا، ایران دومین صادركننده بزرگ در جهان محسوب می‌شود.
روزنامه دنیای اقتصاد -89/2/21