رقابت نا برابر پستهكاران كرمانی و آمریكایی
این بار البته چینیها رقیب ما نیستند بلكه آمریكا بخشی از بازار پسته دنیا را به دست گرفته است. شاید در نگاه اول تحریمها را بتوان عامل خارج شدن بخشی از بازارهای بینالمللی از دست ایران فرض كرد، اما واقعیت این است كه علاوه بر قصور مجموعه دستاندركار صادرات در كشور برای یافتن بازارهای جدید ، كمآبیهای اخیر و گرمای بیش از حد، تا اندازهای در كیفیت پسته ایران به عنوان یك محصول استراتژیك، تاثیر گذاشته است. رقابت با پستهكاران آمریكایی نیز صادرات این محصول را در سالهای اخیر به مباحث سیاسی گره زده است.
بهعنوان مثال گاهی برخی كشورهای اروپایی با ادعای بیش از حد مجاز بودن «افلاتوكسین» پسته ایران، خرید محصول كشورمان را منع كردند كه به گفته مسئولان ایرانی بهانهای كاملا سیاسی بود. در این گزارش برای اطلاع بیشتر از مشكلات پسته كاران كرمان سراغ برخی نمایندگان استان كرمان رفتهایم.
حسین امیری خامكانی، نماینده زرند، یكی از 2چالش اساسی پسته كاران را آب میداند. وی در اینباره میگوید: «خشكسالیهای پیدرپی چند سال اخیر باعث كاهش میزان آبهای سطحی شده و از سوی دیگر برداشت از سفرههای زیرزمینی را بیشتر كرده است كه خود خسارات غیرقابل جبرانی به منابع آب زیرزمینی استان میزند.» عضو كمیسیون انرژی مجلس با اعلام اینكه بزرگترین جنگل مصنوعی كشور در دشت كرمان از منابع آبهای زیرزمینی تغذیه میكند یادآور میشود كه این وضع باعث كاهش سطح آبهای زیرزمینی شده است بهطوری كه گاهی باغداران آب را از عمق 200 تا 300 متری بالا میكشند.
وی میافزاید: «در هر صورت میزان برداشت ما در هكتار كمتر از یك تن است، در حالی كه پستهكاران آمریكایی در همین مساحت بیش از 4 تن محصول برداشت میكنند. از سوی دیگر با یك حساب سرانگشتی میتوان نتیجه گرفت كه برداشت هر كیلو پسته برای یك باغدار 7 هزار تومان هزینه دارد كه رقم بالایی است.»
نماینده زرند چالش دوم پستهكاران كرمان را مشكلات بعد از برداشت میداند و میگوید: «اكنون بازارهای هدف ایران را تولیدكنندگان كشورهای رقیب مانند آمریكا تسخیر میكنند. آنان هم درباره استفاده بهینه از آب و خاك خوب كار كردهاند، هم تسهیلات مناسبی برای باغدارانشان فراهم میكنند. علاوه بر این، در حوزه بازاریابی و صادرات، موفقتر هستند.» امیری خامكانی با اینحال اظهار میكند: «اخیرا بازارهای جدیدی را در آسیا، بهویژه شرق این قاره، هدفگذاری كردهایم كه جمعیت بالایی نیز دارد و اگر موفق شویم این بازارها را نگه داریم، میتوانیم كاهش صادرات به اروپا را جبران كنیم.»
وی یادآور میشود: «رقابت با آمریكا، موضوع صادرات پسته را سیاسی كرده است بهطوری كه برای از میدان بهدر كردنما، موضوعاتی مانند بالا بودن افلاتوكسین پسته ایران از حد مجاز را مطرح میكنند كه در این حوزه باید دولت، مخصوصا وزارت خارجه و وزارت بهداشت، تلاش كنند صادرات پسته ایران، آلوده به این مباحث سیاسی نشود.»
هشدار به مسئولان
غلامرضا كرمی، نماینده كرمان و راور هم با یادآوری تشكیل ستاد پسته در سالهای اخیر میگوید: «این ستاد كارهایی را توانسته است انجام دهد، اما جای كار بیشتری دارد و میتواند نقش پررنگتری در این زمینه ایفا كند.» وی خطر خشكسالی در استان را به مسئولان گوشزد میكند و میافزاید: «استانی كه مهمترین كالای صادرات غیرنفتی كشور را تولید میكند و بخش اعظمی از جمعیتش از راه فروش و صادرات پسته معاش میكنند، در معرض خطر خشكسالی قرار گرفته است و مردم نگران این موضوع هستند.»
عضو كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از تلاش مجمع نمایندگان استان برای تامین آب كشاورزی برای باغداران كرمان خبر میدهد و اضافه میكند:« در مجمع نمایندگان استان بهطور جدی بهدنبال تامین آب شرب و كشاورزی برای استان هستیم بهطوری كه در سفر سوم ریاست دولت كه اوایل سالجاری انجام شد مهمترین دغدغه خود را همین موضوع اعلام كردیم.» نماینده كرمان و راور میافزاید: «مطالعه انتقال آب از دریای عمان و خلیجفارس به استان و مطالعه طرح انتقال آب «حوزه به حوزه» به استان كرمان شروع شده است كه امیدواریم با اجرای این طرحها بخشی از مشكلات باغداران و تولیدكنندگان پسته در كرمان حل شود.»وی درباره پیدا شدن رقیبانی در دنیا برای پسته ایران نیز میگوید: «آمریكاییها در كشت پسته و فروش آن رقیب ما شدهاند. كشورهایی كه قبلا خریدشان را از ایران انجام میدادند با اعمال تحریمها به فكر بازارهای دیگر افتادهاند كه آمریكا هم از این فرصت استفاده كرده و بازارهای ایران را به دست گرفته است.»
كرمی در چنین وضعی از وزارت بازرگانی و وزارت جهاد كشاورزی خواست با حمایتهای داخلی از پسته كاران امكان معاش و ادامه فعالیت را برای خرده مالكان و كشاورزان خرده پا فراهم كند تا این قشر از باغداران ورشكست نشوند.
تشویق دولتیها به جای بخش خصوصی
شهباز حسن پور بیگلری، نماینده مردم سیرجان و بردسیر، با یادآوری اینكه پسته بخش اعظمی از صادرات غیرنفتی كشور را بهخود اختصاص داده است، میگوید:«تولید و صادرات پسته، فعالیتی است كه برای 200 هزار نفر بهطور مستقیم و 700هزار نفر بهطور غیرمستقیم در كشور اشتغال ایجاد كرده است.»
با وجود مشكلات اخیر، نماینده سیرجان چشمانداز پسته را امیدواركننده میداند. به گفته وی امسال نزدیك به 160 تا 170 هزار تن محصول از باغهای استان كرمان برداشت شد كه از این میزان نزدیك به 60 هزار تن محصول پسته از باغهای سیرجان بود. حسنپور میگوید: «با توجه به فعال بودن صادركنندگان اكنون پسته سیرجان به تمام دنیا صادر میشود و با توجه به افزایش 30 تا 35 درصدی قیمت این محصول، سالی پررونق را برای باغداران پسته شاهد بودیم.» نماینده سیرجان و بردسیر درباره مشكل كمآبی نیز تصریح میكند: «استان كرمان نزدیك به 15سال است كه با مشكل كم آبی درگیر است، اما این مشكل با تغییر شیوه آبیاری از سنتی به تحت فشار تا حدودی برای باغداران سیرجان حل شده است بهطوری كه اكنون در مقایسه با گذشته 30 تا 35 درصد در مصرف آب كشاورزی صرفهجویی میشود.»
نایب رئیس فراكسیون توسعه صادرات غیرنفتی مجلس با این حال از دستاندركاران صادرات كشور انتقاد میكند و میگوید: «این گلایه وجود دارد كه متولیان صادرات كشور برای این كالای راهبردی چندان اهمیت قائل نیستند.»
وی میافزاید: «انتظار داشتیم معاون وزیر بازرگانی در زمینه صادرات حداقل 2یا 3 گردهمایی تخصصی در شهرستانهای پسته خیز كرمان برگزار كند، اما این اتفاق تاكنون نیفتاده است.»
حسن پور با بیان اینكه همچنین انتظارهایی از مركز توسعه صادرات برای توجه به محصول پسته وجود دارد كه برآورده نشده است، اضافه میكند: «البته این انتظار فقط درباره محصول پسته نیست زیرا ما بیتوجهی یا كمتوجهی به صنعت فرش و خشكبار را كه از دیگر محصولات مهم در صادرات غیرنفتی كشور به شمار میرود، نیز شاهد بودهایم.»
نایب رئیس فراكسیون توسعه صادرات غیرنفتی با یادآوری برگزاری همایشی به مناسبت روز ملی صادرات (29 مهر) كه در سالن همایشهای صدا و سیما برگزار شد، میگوید: « از اینكه هنوز جوایز صادراتی صادركنندگان پسته اهدا نشده است، گلایه داریم. در حالی كه رهبر معظم انقلاب بر صادرات غیرنفتی با محوریت بخش خصوصی تاكید دارند، به جای اینكه این بخش مورد تشویق قرار بگیرد، در همایش روز ملی صادرات بعضی دولتیها و شبهدولتیها تشویق شدند.»
همشهری (89/8/8)-89/8/9