گروه بورس جهانی – سحر نمایشی: با توجه به افزايش قيمت پسته در بازارهاي جهاني و افزايش نرخ ارز، قيمت اين محصول در بازار داخلي نيز با افزايش مواجه شده است؛ به طوري كه قيمت پسته در بازار داخل نسبت به سال گذشته صد درصد افزايش داشته است. کارشناسان یکی از دلایل اين افزايش قيمت را افزايش تقاضای جهانی و همچنین صعودی شدن نرخ دلار در ایران عنوان کردهاند.
بورس کالا به داد پسته برسد
کارشناسان عقیده دارند پسته به عنوان یک محصول صادراتی باید در رینگ صادراتی تعیین قیمت شود. این موضوع با توجه به مزیت صادراتی این محصول، نیازمند دقت بیشتری در زمینه قیمتها است. در حال حاضر در رینگ صادراتی قیمت برخی محصولات مرتبط با نفت مانند قیر یا کک تعیین میشود، در حالی که هنوز بخش کشاورزی ما با تمام مشکلاتی که دارد قابلیت حضور در این بازار را دارد. نکته اینکه به عقیده کارشناسان بازار پسته از درجه انحصار عرضه بالایی برخوردار است و این مساله مانع از تعیین شفاف قیمت میشود. در نتیجه مجبوریم قیمت را بر اساس روشهای غیرمعقولی تعیین کنیم که زیان تولید را افزایش میدهد.
قیمت هر كیلو پسته در بازار جهانی 5/8 دلار است، این محصول در كشور ما كیلویی حدود 30 هزار تومان فروخته میشود؛ به این معنا كه پسته برای ایرانیان كه دومین كشور تولیدكننده جهان هستند حداقل 10 هزار تومان گرانتر از بازار جهانی است!
آگاهان اقتصادی علاوه بر اینکه دلیل این رشد را افزایش مصرف جهانی و قیمت این محصول در بازارهای هدف عنوان کرده اند، پسته را كالایی صادراتی دانسته و معتقدند هر چه صادرات آن رونق بگیرد و با افزایش قیمت بازار جهانی مواجه شود، قیمت آن در بازار داخلی هم افزایش خواهد داشت.
فيضی، دبير كل انجمن پسته ايران در این مورد اظهار داشت: عوامل عمده ای موجب تفاوت نرخ پسته جهانی و داخلی میشود. یکی تغییرات و نوسانات نرخ ارز و دیگری کاهش مقدار موجودی انبارهای پسته در این فصل است.
وی گفت: از آنجا که 80 درصد پسته ایران صادراتی است، در نتیجه افت و خیز ارز تاثیر بسزایی در تعیین قیمت آن خواهد گذاشت. از سوی دیگر افزایش هزینههای تولید در باغ و فرآوری و همچنین افزایش هزینههای جانبی همچون هزینه بسته بندی، حمل و نقل، جابهجایی و غیره در افزایش قیمت این محصول در بازار داخلی اثر گذاشته است.
فیضی افزود: بهرغم اينکه بزرگترين رقيب ايران يعني آمريکا بيشترين ميزان پسته خود را در سال گذشته توليد کرده است، اما قيمت پسته در بازارهاي جهاني همچنان در بالاترين حد خود است که این موضوع بیانگر تقاضای روز افزون جهانی برای این محصول است. فیضی ادامه میدهد که بهرغم شرایط رکود اقتصادی در آمریکا، پسته اقتصادی ترین محصول کشاورزی در آن کشور محسوب میگردد و در سالهای اخیر سطح باغات پسته در آن رشد قابل توجهی داشته است.
فيضي قيمت پسته در مقاصد مختلف دنيا را متفاوت دانست و اضافه کرد: در ماههای گذشته قيمت پسته فندقي ايران در بازار هامبورگ به ازاي هر تن حدود 9 هزار دلار بوده است و معمولا قيمت پسته در بازارهاي اتحاديه اروپا بالاترين حد خود را دارد. وی در ادامه گفت: طبعا کاهش صادرات زمانی اتفاق خواهد افتاد که تولیدکنندگان با کاهش محصول روبهرو شوند.
مشکلاتی که ایران را دوم کرد
رشد تولید و افزایش صادرات پسته آمریکا بازار مناسبی را برای این کشورایجاد کرده است. اما پسته ایران از نظر طعم و مزه قطعا حرف اول را در دنیا میزند اما عوامل منفی بسیاری هم وجود دارند که جایگاه پسته ایران را متزلزل میکند. کارشناسان این حوزه کمآبی، کوچک بودن باغات پسته و سموم کشاورزی بی اثر و مضری را که هر سال به کشاورزان فروخته میشود موجب کاهش چشمگیر تولید محصول امسال میدانند و معتقد هستند که در بحث تجارت خارجی هم مشکلاتی ایجاد شده است؛ تحریمها و محدودیتهای ایجاد شده برای تنظیم اسناد حمل ونقل و انتقال ارز، انجام معاملات را نه تنها برای صادرکنندگان ایرانی بلکه برای خریداران هم سخت و پرخطر کرده است. اما با همه این تفاسير باز هم ایران در رده دوم تولید و صادرات قرار دارد. البته کشورهایی مثل سوریه و ترکیه نیز تولید کنندگان خوبی محسوب میشوند اما صادراتشان چندان چنگی به دل نمیزند و بخش عمده تولیدشان در داخل مصرف میشود.
افزايش 25 درصدي توليد پسته در سال جاري
همچنین دبیر کل انجمن پسته ایران پيشبيني کرد: در سال جاري ميزان توليد پسته نسبت به سال گذشته با افزايش 25 درصدي روبهرو خواهد بود.
حميد فيضي، در گفتوگو با خبرنگار دنیای اقتصاد با بيان اين مطلب اظهار داشت: بر اساس پيشبينيهاي اين انجمن، در سال جاري حدود 200 هزار تن پسته از باغات کشور برداشت ميشود. وي افزود: از اين ميزان، 113 هزار تن در کرمان و بقيه در ساير استانهاي کشور توليد خواهد شد. وی اظهار داشت که استان کرمان که در سالهای گذشته بخش عمده تولید پسته کشور را به خود اختصاص میداد به دلیل وضعیت بسیار نامناسب منابع آب به تدریج این سهم را به دیگر استانهای پسته خیز کشور واگذار مینماید به گونهای که در سال جاری پیشبینی میشود که حدود 50 درصد پسته در استانهایی غیر از کرمان تولید شود. به اعتقاد وي مدیریت نامناسب منابع آب، حفر چاههای آب بهرغم بیش از سه دهه ممنوعیت دشتهای استان کرمان و برخورد قهری متولیان امر با مالکین قانونی منابع آب در چند دهه گذشته از دلایل به خطر افتادن جدی باغات پسته و سرمایهگذاریهای انجام شده است و تداوم این رویه میتواند افق پیش رو را تیرهتر گرداند.
دبير كل انجمن پسته ايران ميزان توليد پسته در سال گذشته را 160 هزار تن اعلام کرد و گفت: در سال جاري حدود 40 هزار تن محصول بيش از سال 90 از باغات کشور برداشت ميشود.
وي در پاسخ به سوالي درباره دلايل افزايش توليد پسته در سال جاري، بيان كرد: يکي از دلايل افزايش توليد آن است که امسال در بسياري از مناطق، سال آور (پرمحصول) بوده است.
دبیر کل انجمن پسته ایران ادامه داد: اما انتظار ميرفت تفاوت توليد در سال آور و نياور بيش از اين باشد که به دليل شرایط نامناسب منابع آب درمناطق پسته کاري شده، اين مساله محقق نشده است.
شيب تند هزینههای تولید
در ادامه، فيضي، درباره تاثير هدفمندسازي يارانهها روي هزينههاي توليد و فرآوري پسته، تصريح كرد: بررسي انجمن پسته نشان ميدهد از سال 78 تا 89، توليد پسته در اين سالها 10 تا 26 درصد افزايش هزينه ناشي از تورم داشته است.
به گفته وي، در سالهای گذشته افزايش هزينه از دو محل، افزايش جهاني قيمت پسته و افزايش جزئی در نرخ ارز تامين ميشد و توليدكنندگان ضررهای ناشی از افزایش هزينه توليد را از هزينه سرمايهگذاري و سود توليد سالهاي گذشته تامين ميكردند. او افزود: بيش از 70 درصد باغداران، خرده مالك هستند كه افزايش هزينههاي هدفمند كردن يارانهها تاثير منفي زيادي روي آنها گذاشته است و تحمل تغييرات و افزایش بیشتر قيمتها را نخواهند داشت.
اين فعال اقتصادي در عين حال هشدار داد: هزينههاي جاري ناشي از آثار مستقيم افزايش نرخ حاملهاي انرژي، حدود 17 درصد در سال90 افزايش یافت كه با احتساب هزينههاي استهلاك سرمایه، در سال 90 با اجراي هدفمندكردن يارانهها بیش از 30 درصد افزايش هزينه داشتیم که این افزایش، بدون احتساب افزایش هزینه ناشی از تورم سالانه بود. اين نماينده انجمن پسته تاكيد كرد: با در نظر گرفتن افزایش نرخ برابری ارز در کشور و تاثیرات تورمی خرد کننده ماههای گذشته در قیمت نهادهها و عوامل تولید، افزايش بیش از پیش هزينه توليد پسته در سالجاري را شاهد خواهيم بود. به پیشبینی انجمن پسته ایران تنها در سالجاری هزینههای فرآوری پسته بیش از 33 درصد رشد خواهد داشت، وي اصرار دولت بر ثابت نگه داشتن مصنوعي قيمت ارز را موجب عدم تعيين قيمت واقعي محصول پسته ارزيابي كرد و افزود: پسته یکی از محصولات صادراتي غیرنفتی است که قيمت آن در بازار داخل تابع قیمت بازار جهاني و نرخ ارز در داخل است و لذا هرچه صادرات این محصول رونق بگيرد و با افزايش قيمت بازار جهاني و افزایش قیمت ارز در داخل مواجه شود، قيمت آن در بازار داخلي هم افزايش خواهد داشت. به اعتقاد ایشان تنها وقتی میتوان از تولید ملی حمایت کرد که امکان رقابت برابر تولیدکنندگان داخلی را با رقبای بینالمللی فراهم کنیم و این موضوع در مورد محصولی چون پسته که بخش عمده آن صادر میشود از اهمیت دوچندان برخوردار است. به گفته ایشان بهرغم آنکه افزایش داخلی نرخ ارز در یکسال گذشته منجر به تحمل بهتر شرایط توسط تولیدکنندگان شده است، اما اصرار متولیان بر تداوم کنترل مصنوعی نرخ ارز در حالی که نرخ تورم غیرقابل کنترل است را از موانع حمایت از تولید ملی دانستند
روزنامه دنیای اقتصاد- 91/5/23