بخش کشاورزی سهم عمدهای در رشد و توسعه اقتصادی کشورمان داشته است؛ این مساله بویژه پس از پیروزی انقلاب، نمود بیشتری پیدا کرده است و به عقیده کارشناسان 2 راهکار افزایش سطح زیرکشت و افزایش تولید در واحد سطح، مهمترین راهکارهای توسعه کشاورزی است که خود موجبات توسعه یافتگی سریع کشور را درپی دارد. اما در این میان، کشاورزی با مشکلاتی روبهروست؛ کشاورزی سنتی و استفاده نکردن از تکنولوژیهای نوین از مهمترین این مشکلات است.
صنعتی شدن کشاورزی که به معنی استفاده از انواع فناوریهای پیشرفته در کشاورزی است، یکی از عوامل عمده تحول در بخش کشاورزی است که اجرایی شدن دو راهکار فوق، یعنی افزایش سطح زیرکشت و افزایش تولید در واحد سطح را امکانپذیر میکند.
یکی از کارشناسان سازمان جهادکشاورزی مازندران جایگزینی ماشین بهجای نیروی کار، افزایش عملکرد در محصولات کشاورزی، افزایش سطح زیرکشت بصورت افزایش زمینهای زیرکشت و کاهش میزان زمینهای غیرقابل کشت، کاهش هزینههای تولید و آسان شدن فعالیت کشاورزی برای کشاورزان را از مهمترین مزایای استفاده از فناوری و صنعت در کشاورزی عنوان میکند.
مرتضی شجاعی میافزاید: در صورت ورود فناوریهای مدرن به کشاورزی، اولا منابع موجود در این بخش بهرهوری بیشتری پیدا میکند، ثانیا با توسعه مراکز متعدد تولید، نگهداری و تعمیر ماشینهای کشاورزی، اشتغالزایی و کسب درآمد در منطقه افزایش مییابد.
یکی از کشاورزان بخش شوبکلای بندپی غربی بابل هم معتقد است: از وقتی که از ماشینهای کشاورزی برای کار استفاده میکنیم، محصولات کشاورزی من از نظر کمی وکیفی افزایش پیدا کرده است و علاوه برآنکه خسته نمیشوم، کار کشاورزی هم برایم بسیار جذاب شده است.
علی براری میافزاید: چون کار خیلی سریع انجام میشود نگران بارانهای پاییزی که ممکن است موجب از بین رفتن محصولات شود، نیستم.
مازندران با اینکه دارای شرایط ویژه و بالقوه برای توسعه بخش کشاورزی است و در تولید چند محصول کشاورزی مقام اول را در کشور داراست، به لحاظ استفاده از فناوری و ماشین در کشاورزی در سطح پایینی قرار دارد و ضریب اسمی ماشینآلات قابل استفاده در این استان 55/1 اسب بخار در هکتار است.
مدیرعامل شرکت خدمات حمایتی کشاورزی استان میگوید: در چهار سال گذشته حدود 400 دستگاه انواع ماشینآلات کشاورزی از جمله انواع تراکتور، سمپاش، تیلر، دروگر، کمباین نشاکار برنج و دیگر ماشینآلات میان کشاورزان توزیع شد.
مسعود غلامی افزود : از ابتدای سالجاری تاکنون نیز 11 دستگاه دروگر برنج، یک دستگاه کمباین، 4 دستگاه آماده ساز برنج، یک دستگاه نشاکاربرنج و 7 دستگاه موتوریدک سنگین بین کشاورزان توزیع شده است.
بنابراین به نظر میآید که مازندران با وجود داشتن 450 هزار هکتار اراضی کشاورزی، دارای تعداد محدودی ماشینآلات برای استفاده کشاورزان است که توجه هرچه بیشتر مسوولان را میطلبد. مدیر صنایع کشاورزی و مکانیزاسیون جهاد کشاورزی استان با اشاره به اینکه شرایط ویژه آبوهوایی استان و بالا بودن میزان رطوبت هوا در مازندران و فقدان ماشینآلات متناسب با این شرایط آب و هوایی از مشکلات اساسی ماست، میگوید این رطوبت بالا موجب زنگزدگی و خارج شدن ماشینآلات از چرخه فعالیت میشود.
علیرضا قنبری میافزاید: باید ترتیبی اتخاذ شود تا ماشینآلاتی متناسب با شرایط خاص استان، تولید شود تا این ابزار عمر طولانیتری پیدا کرده و دیرتر مستهلک شوند.
او، همچنین عمر بالای ماشینها و فقدان دانش و فناوریهای مدرن، فقدان اعطای تسهیلات بانکی با سود پایین برای خرید ماشینآلات، عدم تناسب قیمت ماشینها و توان خرید کشاورزان، فقدان خدمات گسترده پس از فروش در استان را از مهمترین مشکلات موجود در بخش مکانیزاسیون استان برشمرد. قنبری نبود مرکز تحقیقات مهندس زراعی در استان، نبود شناخت کافی کارشناسان و نیروهای شاغل در بخش کشاورزی از تکنولوژیهای مدرن و نحوه کار با ماشینها را نیز از دیگر مشکلات صنعتی شدن کشاورزی در استان برشمرد که موجب محدودیت توسعه این صنایع در استان شده است.
یکی از پژوهشگران حوزه کشاورزی استان معتقد است که انجام خدمات مکانیزه توسط گروهی حرفهای و با تجربه که همواره به آخرین اطلاعات و دادههای علمی دسترسی داشته و درحال آموزش مستمر هستند، مسلما کارایی و اثربخشی زراعت مکانیزه را افزایش میدهد.
ابوالقاسم سلیمانی میافزاید: با ارائه خدمات فنی مکانیزه راهنمایی و ترویج روشها و توصیههای علمی برای حفظ و حراست محصول و اعمال روشهای صحیح زراعت، تولیدات را از لحاظ کمی و کیفی ارتقا میدهد و با اجرای توصیههای علمی و فنی از فرسایش و تخریب خاک و هدررفتن آب و منابع محدود و تجدیدناپذیر طبیعی جلوگیری میشود.
کارشناس ادوات کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان هم آماده کردن بعضی از زیرساختها را برای توسعه مکانیزاسیون ضروری ارزیابی کرد.
بهروز مختارپور معتقد است یکی از زیرساختهای لازم برای توسعه صنعتی شدن و افزایش استفاده از فناوری و ماشین در اراضی کشاورزی استان، عملیات تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری استان است که تا این زیرساخت آماده نشود، ماشینها قادر به ورود به این زمینها نیستند، اما در زمینهایی که یکپارچهسازی شدند میتوان از انواع ماشینآلات همچون کمباین و نشاکار و همچنین از انواع ماشینآلات و سیستمهای آبیاری مدرن استفاده کرد.
تاکنون فقط 18 درصد از اراضی شالیزاری مازندران نوسازی و یکپارچهسازی شدهاند که این خود یکی از مهمترین علل پایین بودن سطح استفاده از ماشین در استان است. او همچنین تولید صنعتی متناسب با نوع کشت و شرایط طبیعی استان، ساخت کارخانههای تولید ابزار و تجهیزات کشاورزی در استان، برگزاری دورههای آموزشی مناسب برای کشاورزان و مروجان، ارائه تسهیلات ارزان قیمت به کشاورزان برای خرید ادوات کشاورزی، ایجاد مراکز تحقیقاتی درخصوص آزمون ادوات کشاورزی با توجه به نیاز کشاورزان تا در مراحل مختلف موجب کاهش راندمان تولید نشود و ایجاد تشکلهای کشاورزی فعال در همه زمینهها از جمله صنعتی شدن را از مهمترین راهکارهای افزایش کشت مکانیزه در استان عنوان کرد.
بنابراین تحقق این امر زمانی میسر خواهد بود که در توسعه اقتصادی به فعالیتهای کشاورزی بیش از دیگر بخشها یا به موازات بخشهای دیگر توجه شود تا شاهد توسعه سریع کشور باشیم.
روزنامه گسترش صنعت -88/10/24